GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap
zondag 22 september 2019
nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief...

Schrijf in
 
of volg ons op   
uw artikel

Stuur uw artikel naar onze redactie...

Stuur ons uw artikel

meest gelezen

‘Mediawijsheid is een mensenrecht’

Over mediawijsheid is al veel geschreven. Toch blijft het een actueel thema, dat onze aandacht verdient. Ook op school. Op 9 oktober werd het eerste Doordenkertje van dit schooljaar aan dit thema opgehangen.


Gastspreker was professor Katia Segers, docent communicatiewetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), directeur van het Centrum voor Media- en Cultuurstudies en co-auteur van ‘Maak mij wat wijs’ (samen met J. Bauwens, 2010).


Het huidige medialandschap is volop aan het evolueren. Welke gevaren houdt dat in?

Katia Segers: ‘De mediaconcentratie in Vlaanderen neemt toe, waardoor de diversiteit en dus “meerstemmigheid” in het medialandschap verschraalt tot enkele grote spelers met elk hun kijk op de wereld. Die kijk kan behoorlijk verschillen, kijk maar naar een verslag over hetzelfde nieuwsfeit in "Het Laatste Nieuws" of "De Standaard". Het omkoopschandaal van Britse politieagenten door journalisten in dienst van mediamagnaat Rupert Murdoch, toonde ook aan hoe sterk economiegedreven nieuwsmedia tegenwoordig zijn.’ 

‘Daarnaast zien we steeds vaker dat nieuws snel moet gaan. Echte onderzoeksjournalistiek dreigt hierdoor volledig naar de achtergrond te verdwijnen. De deadlines worden korter en de druk om primeurs te lanceren groter. Dat gaat soms ten koste van het checken van bronnen.’

‘Het kennen van die gevaren is een essentiële voorwaarde om mediawijs om te gaan met wat media ons aanbieden. Aangezien media meer dan ooit ons venster op de wereld geworden zijn, kan ik het belang van mediawijsheid van jongs af aan niet genoeg onderstrepen. Mediawijsheid is een mensenrecht.’


In welke mate moeten we kinderen de verschillende media uitleggen?

‘Je moet alle media betrekken. Kinderen en jongeren moeten zich bijvoorbeeld kritisch bewust worden van de impact van reclame op hun gedrag. Ze moeten de subtiele mechanismen kennen van product placement, dat zelfs gebruikt wordt in kinderfilms, en weten dat zogenaamde kindertutorials op YouTube vaak van bedrijven komen.’

‘Ook belangrijk is de impact van wat we zelf uitsturen via sociale media. We creëren zelf content, we zijn geen consumers meer, maar prosumers. Alles blijft echter traceerbaar. We laten een digitale schaduw na.’

‘Mediawijsheid is de voorwaarde voor “empowerment”. Om autonoom keuzes te kunnen maken, moeten we goed geïnformeerd zijn. Het is belangrijk om te weten dat er alternatieve zienswijzen zijn, dat we ze kunnen raadplegen en dat we ze tegen elkaar kunnen afwegen.’


Wat is volgens u de beste manier om mediawijsheid te stimuleren?

‘Zeker en vast een integrale aanpak. Enkel focussen op internet en sociale media werkt niet. Je moet ook de traditionele media betrekken bij het proces. Inhoudelijk moet je kijken naar de drie dimensies van mediawijsheid. Eerst heb je functionele geletterdheid, waarbij iedereen toegang moet hebben tot media en iedereen die media ook moeten kunnen gebruiken. De digitale kloof is hier nog een groot probleem. Vervolgens is er de kritische geletterdheid, waarbij we inzicht krijgen in hoe een bepaald medium de boodschap kleurt. Ten slotte moet je van media gebruik kunnen maken bij het uitbouwen van een sociale en professionele identiteit, bijvoorbeeld aan de hand van een profiel op sociale media. Dat omschrijven we als creatieve geletterdheid.’

‘Het is ook belangrijk om te onthouden dat mediawijsheid niet eindig is. Het is nooit af. Media zullen er altijd zijn.’


In welk opzicht kan het onderwijs meehelpen om de mediawijsheid van jongeren, maar ook die van leerkrachten, op te krikken?

‘Het onderwijs moet kritische vaardigheden en omgaan met media en bronnen centraal stellen. Mediawijsheid begint al in de kleuterklas. Het is niet opgenomen in de eindtermen van het basisonderwijs, maar er zijn wel voldoende aanknopingspunten in de vakken Wereldoriëntatie of Mens en Maatschappij, muzische vorming, Nederlands en in het leergebiedoverstijgende ICT.’

‘In het secundair onderwijs is mediawijsheid wel expliciet opgenomen als vakoverschrijdende eindterm, al ben ik geen voorstander van een apart vak. Ik ben wel van mening dat de verschillende dimensies ervan nadrukkelijker toegekend mogen worden aan de bestaande leergebieden en vakken.’

‘Leerkrachten hoeven geen koudwatervrees te hebben als het aankomt op nieuwe media. Vaak gaan ze ervan uit dat leerlingen er meer mee vertrouwd zijn dan zijzelf. Juist daardoor gaan ze voorbij aan de reële nood van kinderen en jongeren aan ondersteuning en begeleiding in de ontwikkeling van hun digitale vaardigheden. Vooral de kritische geletterdheid lijdt hieronder.’


Reacties uit het publiek

Luc Vernaillen, GO! pedagogisch adviseur in het secundair onderwijs voor onder andere het vak geschiedenis, steunt het pleidooi van Segers, maar heeft ook bedenkingen. ‘De kritische vaardigheden moeten centraal staan. Daar moet meer aandacht aan worden besteed in het onderwijs. Er zijn behoorlijk wat fenomenen en elementen aangehaald waar we de leerlingen inzicht in moeten geven, maar ik vraag me af of onze leerkrachten daar op voorbereid zijn. Het is niet vanzelfsprekend om in de lerarenopleidingen meer aandacht te besteden aan mediawijsheid, want het programma van de opleiding zit al overvol.’

Linc vzw: ‘Er valt wat te zeggen voor een mediacoach op elke school, naar analogie met de techniekcoach. Eén leerkracht is dan het centrale aanspreekpunt van de school over mediawijsheid. In dat geval moet er een speciale opleiding voorzien worden die leerkrachten omvormt tot mediacoach. We mogen ook zeker niet vergeten dat elke leerkracht mediawijs moet zijn. Het moet een houding worden, het is burgerschapsvorming. Dat kan je niet in een vak apart onderbrengen.’


Deze bedenkingen zijn gemaakt tijdens het ‘Doordenkertje’ van 9 oktober 2013.
De Doordenkertjes zijn een initiatief van de Pedagogische begeleidingsdienst GO! in samenwerking met de Scholengroep Brussel/BOCO vzw. Op themanamiddagen komt een expert over een actueel onderwijsthema de praktijkrelevantie van zijn wetenschappelijke bevindingen toelichten. Vervolgens beantwoordt de expert (kritische) vragen van het publiek. Het volledige verslag van de Doordenkertjes vind je ook op www.bocobrussel.be.




Lees ook

Strippen voor duurzaamheid

Duurzaam én sexy? In GO! technisch atheneum Gitbo Keerbergen zijn ze het allebei. In de afdeling elektriciteit worden elke week tientallen elektrische circuits gelegd. Daar komt veel koperdraad bij kijken. Maar die wordt na gebruik niet zomaar weggegooid.

Lees meer 1250

Leerlingen bij de VLOOT

Je hoort het wel eens vaker dat leerlingen op school te weinig het gevoel krijgen dat ze iets opsteken dat hen in de praktijk en later in het leven echt van pas zal komen. In GO! Maritiem Instituut Mercator weten ze daar wel raad mee.

Lees meer 1383

Apple valt niet ver van Boom

8 september 2016

Basisonderwijs ICT

Wie de technologische hoogmissen van onze wereld volgt mocht gisteren 7/9 de presentatie van de nieuwste Apple iPhone in wereldpremière niet missen. Attente toeschouwers konden daarop zien dat de technologiereus ook GO! basisschool Boom Park weet liggen.

Lees meer 1801

Naar een transparante, duidelijke en werkbare opdracht in het onderwijs

Binnenkort start de tweede fase van de besprekingen van de loopbaan in het onderwijs. In voorbereiding hierop schreven het KOV, OVSG, POV en het GO! een gezamenlijk standpunt.

Lees meer 1062





Hoe ze scoorden zonder woorden

Een zoektocht naar universele verhalen die iedereen beroeren. Dat is Johakyu. De cursisten Nederlands van GO! CVO Antwerpen woonden de woordloze voorstelling van Dimitri Leue en zijn jonge theatermakers bij.

Lees meer 736

Bouw eens een stemmig dorp

In 2014 startten GO! basisschool De Schans / De Luchtballon in Heusden-Zolder en GO! technisch atheneum (KTA1) in Hasselt samen een STEM-project om een cluster van vier dorpen op schaal te bouwen. Samenwerken aan een duurzame en zorgzame wereld.

Lees meer 835

De kracht van passie voor het vak

De sterkte van onderwijs zit 'm voor een flink deel in de leerkracht. Dat blijkt weer maar eens uit de deelname van GO! atheneum Erasmus in Deinze aan de wedstrijd Technologica. De school pakte prijzen 1 en 2. En een hele nieuwe generatie leerlingen in.

Lees meer 1086

Il Premio del Pubblico per la Piuma

Dat ze zichzelf al tot in de finale van het internationale CIAK junior filmfestival in Italië geregisseerd hadden, gaven we al eerder mee, maar nu wint GO! freinetschool De Pluim in Hoboken met hun film 'The Box' ook nog de publieksprijs. Complimenti!

Lees meer 833





Samenwerking van goud aan fiets van hout

GO! KTA Dendermonde en HoGent hebben samen een unieke fiets ontwikkeld: 100% van hout. Wielen, trapas, ja zelfs ketting, alles is van hout. Twee jaar lang is er in alle stilte aan gewerkt. Straks wordt het uurrecord ermee aangevallen. Hout vasthouden!

Lees meer 2334

Leren van elkaar

Voor de 3e keer op rij organiseerde GO! scholengroep Brussel zijn tweejaarlijkse studiedag voor alle leerkrachten van zijn basisonderwijs. Zo'n 800 leerkrachten waren ingeschreven om in meer dan 30 workshops op vijf locaties ervaringen uit te wisselen.

Lees meer 869

Peilingen gaan niet over individuele leerlingen, dus ook niet over diploma’s

25 februari 2016

Eindtermen

In de eindtermendiscussie stelde Bram Spruyt in DS (23/2) dat peilingstoetsen richtinggevend zijn voor het behalen van een diploma. Dat een diploma en het behalen van de eindtermen gereduceerd worden tot die toetsen is voor het GO! te kort door de bocht.

Lees meer 1273

Volgend jaar verder studeren? Nu informeren!

Vrijdag 22/1 trokken alle zesdejaars van GO! atheneum Dendermonde naar de SID-in in Gent. Op deze studie-informatiebeurs verzamelden ze informatie over de studierichtingen hoger onderwijs van hun interesse. Kwestie van vooruitkijken met kennis van zaken.

Lees meer 698





Brede eerste graad in de praktijk
Het masterplan ‘Hervorming secundair onderwijs’ is in uitvoering. Eén van de belangrijkste wijzigingen is de brede eerste graad. In MS Geel hebben ze er alvast werk van gemaakt. Met talentmodules en boostklassen begeleiden ze de leerlingen richting een betere studiekeuze.
Terug verder