GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap
zondag 25 augustus 2019
nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief...

Schrijf in
 
of volg ons op   
uw artikel

Stuur uw artikel naar onze redactie...

Stuur ons uw artikel

meest gelezen

“Mama, Thomas heeft in mijn broekje gezeten”

Als je vierjarige dochter met zo’n verhaal uit de kleuterklas thuiskomt, is dat natuurlijk schrikken. Maar meestal gaat het om perfect normaal gedrag, aldus Erika Frans van Sensoa.

Door alle verschrikkelijke verhalen over seksueel misbruik van de voorbije jaren, zouden we bijna vergeten dat onze kinderen ook gezonde seksuele wezens zijn. Het thema kinderen en seksualiteit werd opnieuw een moeilijk bespreekbaar onderwerp. Dat is nergens voor nodig, aldus Sensoa. Integendeel, seks moet opnieuw op een open en positieve manier bekeken worden. Door de ouders, en door de school. Daarom organiseert Sensoa samen met tal van partnerorganisaties zoals het GO! de Week van de Lentekriebels. Dit jaar staat de Week, die loopt van 18 tot 24 februari, in het teken van grenzen en weerbaarheid. Rond dit thema stelde Sensoa een educatief pakket samen, waar leerkrachten mee aan de slag kunnen in de klas, in alle graden van het secundair onderwijs.

Welke vlag dekt de lading?

Ouders die niet meer weten van welk hout pijlen te maken, vinden op de website van Sensoa heel wat tips en voorbeelden van aanvaardbaard seksueel gedrag per leeftijd, ingedeeld in een vlaggensysteem met een kleur per type van gedrag.

Erika Frans van Sensoa: “We krijgen heel wat vragen over wat normaal seksueel gedrag is, zowel van ouders als van leerkrachten. Een vraag die we heel vaak krijgen bijvoorbeeld gaat over seksspelletjes (doktertje) waarbij meerdere kleuters en kinderen elkaars lichaam bekijken. Als er meerdere kinderen bij betrokken zijn, is het soms moeilijk om uit te maken voor de begeleiders of dat spelletje wel ok is voor alle deelnemers. Dat laatste is een belangrijk criterium om te beoordelen of het om aanvaardbaar dan wel grensoverschrijdend gedrag gaat.”

“Sociaal gedrag begint al heel vroeg. Vanaf de kleuterleeftijd vinden ze het al leuk om te kijken hoe de andere plast. Maar ook nieuwsgierigheid van kinderen kan grensoverschrijdend zijn. Meestal heeft dit te maken met verschil in ontwikkelingsleeftijd, het verschil tussen jongens en meisjes …” 

Het gamma aan seksuele handelingen is heel breed en gevarieerd. Sensoa heeft alvast een lijst opgesteld met allerlei vormen van gedrag van kinderen, per leeftijdscategorie. “Zo kan je snel zien welke kleur een bepaald gedrag krijgt: groen, geel, rood of zwart. Van ok tot grensoverschrijdend. Er zijn zes criteria die bepalen of gedrag grensoverschrijdend is. Is het gedrag met wederzijds akkoord? Hebben ze wel of niet vrijwillig meegedaan met het spelletje? Is er sprake van gelijkwaardigheid tussen de deelnemende kinderen? Hoort het gedrag bij de leeftijd? Context is ook belangrijk, want heel veel seksueel gedrag is niet voor publieke plaatsen bedoeld. Het laatste criterium kijkt of het gedrag niet fysiek beschadigend is voor het kind.“ 

Per kleur van vlag geeft Sensoa een andere voorbeeldreactie mee. Erika: “Bij een groene vlag moet je niks doen. Bij geel moet je een beetje corrigeren, bij een rode vlag moet je het verbieden, tussenkomen, en eventueel hulpverlening inschakelen. Gedrag met een zwarte vlag is zodanig ernstig dat je moet ingrijpen zodat de situatie nooit meer kan voorkomen. Meestal worden ouders geconfronteerd met groene en gele vlaggen. Af en toe een rode, maar dat is normaal in de ontwikkeling. Uitzonderlijk gaan kinderen met een aantal rode vlaggen ook over tot gedrag met een zwarte vlag. Je ziet dit bijvoorbeeld vaker gebeuren bij kinderen die zwakker begaafd zijn, omdat ze niet altijd goed snappen wat de regels zijn en minder communicatievaardig zijn. Een situatie goed inschatten vraagt wel wat communicatievaardigheden en empathie. Dat hoeft niet te verwonderen. Voor volwassenen is dat ook soms moeilijk.”

Over de grens: wat nu?

Erika: “We raden aan om zoveel mogelijk te coachen en hulp te bieden in plaats van te straffen. We hebben de neiging om te snel te straffen en te overreageren omdat het om seksualiteit gaat. Door paniekerig te reageren geven we kinderen de boodschap mee dat seks per definitie slecht is. Schrik er niet van als opvoeder, informeer je goed over wat je kunt verwachten en coach de kinderen bij wat ze anders moeten doen. Het is belangrijk dat kinderen spelenderwijs hun seksualiteit ontdekken. Alleen zo ontdekken ze wat ze wel of niet leuk vinden.”

“Als je vermoedt dat er iets gebeurd is op school, praat eerst met je kind en contacteer in tweede instantie de school. Belangrijk is dat de school het verhaal van het kind serieus neemt en snel reageert. Zo kan je vermijden dat eventueel andere kinderen te maken krijgen met hetzelfde gedrag. Om te weten hoe je met bepaalde situaties moet omgaan, kan de school altijd contact opnemen met het vertrouwenscentrum of met het meldpunt 1712. Door alle neuzen in dezelfde richting te krijgen, kan misbruik snel worden gestopt.” 

Maak kinderen en jongeren weerbaar

Tot nu toe hebben weinig scholen een beleid uitgewerkt rond seksualiteit en seksueel grensoverschrijdend gedrag. “Maar we werken nu samen met de sector onderwijs aan een inventarisatie van wat reeds bestaat en wordt gebruikt, en integreren dit in een raamwerk voor onderwijs rond seksuele integriteit bij kinderen. Daarin geven we een aantal richtlijnen mee rond het ontwikkelen van een visie rond dit thema en wat er aan bod kan komen in de les. Sensoa probeert zo aantrekkelijk mogelijk lesmateriaal te maken, dat leerkrachten uitnodigt er met kinderen over in gesprek te gaan. We willen een verhaal brengen dat naast thema’s als veilig vrijen en het biologische verhaal ook gaat over ‘Wat zijn grenzen? Wat is ok en niet ok? Wat zie je in de media en op internet?’. We raden aan om zo vroeg mogelijk ermee te beginnen, met thema’s die in hun leefwereld passen. In de kleuterklas kan je het hebben over zwangerschap omdat heel veel kinderen broertjes of zusjes krijgen. Rond de puberteit heb je andere aanknopingspunten, die je vanuit een interessante invalshoek kunt benaderen. We hebben een brochure rond seksuele opvoeding voor ouders, die ze ook op onze website kunnen vinden.”

Eén op zes jongeren 

Dat we onze kinderen weerbaar moeten maken tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag, tonen de cijfers aan van de recente Sexpert enquête. “Algemeen zit het goed met de seksuele gezondheid van onze jeugd, maar de cijfers van jongeren die in aanraking komen met seksueel grensoverschrijdend gedrag liggen wel vrij hoog: 16 procent van de jongeren hebben voor de leeftijd van 18 jaar een vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag meegemaakt. Daarom hopen we met het nieuwe materiaal 'Over de grens?' dat we voor het secundair, van ASO tot BuSo, hebben ontwikkeld, dat leerkrachten er met hun leerlingen in discussie over gaan. In de digitale bordlessen komen thema’s als grensoverschrijdend gedrag aan bod, omgaan met (nieuwe) media, de verhoudingen man-vrouw, … Op een leuke, interactieve en visuele manier. ‘Gesneden brood’ dat ervoor moet zorgen dat het thema voldoende aan bod komt op school.”

Gezonde keuzes leren maken
Eind februari 2012 ondertekende het GO! mee de ‘engagementsverklaring ter bescherming van de seksuele integriteit van de minderjarige in het onderwijs’. De ondertekenaars verbinden zich ertoe meer aandacht te besteden aan seksuele vorming van kinderen en jongeren. Geert Oosterbosch van de GO! Pedagogische Begeleidingsdienst (PBD) licht toe: “Deze verklaring engageert zich om een visie te ontwikkelen over seksualiteit en relaties en scholen methodieken en instrumenten aan te reiken om rond dit thema te werken. Het houdt ook in dat we werken aan een protocol over wat te doen bij vermoedens van seksueel grensoverschrijdend gedrag, aan een gedragscode, aan hoe als school om te gaan met ouders van een slachtoffertje en van een dader … De vormingen hierover bij Sensoa, onder andere via een ‘Train de trainer’-traject, worden gesubsidieerd door het Departement Onderwijs. Via GO! Nascholing kan later die kennis verder worden verspreid in een permanent aanbod. Er bestaan geen kant-en-klare recepten voor het hele GO!, maar ik wil wel oproepen dat scholen ‘voorbereid’ zijn. Zorg voor een globaal gezondheidsbeleid op school en besteed voldoende aandacht aan het thema integriteit en seksualiteit. Het is bovendien handig om een zicht te krijgen op wat er over alle vakken en leerjaren heen wordt onderwezen: waar zitten de hiaten, waar is er overlap? Scholen kunnen bij ons op de PBD via smartschool de nodige instrumenten hiervoor vinden. De kunst is om de relevante informatie over het curriculum te spreiden, aangepast aan de leeftijd van leerlingen, zodat zij met de tijd beter in staat zijn om gezonde keuzes te maken.”

De meeste vragen van de scholen en de CLB’s aan de PBD gaan van ‘hoe omgaan met vermoedens van seksueel grensoverschrijdend gedrag?’, over ‘hoe herkennen we probleemgedrag?’ tot ‘wat is goed lesmateriaal?’. “Er bestaat veel onduidelijkheid over wat nu precies grensoverschrijdend gedrag is. Zowel bij leerkrachten, als bij jongeren leven daar veel vragen over. Met de expertise van Sensoa kunnen we  niet alleen onze centrale dienst versterken, ook de mensen op het terrein en de CLB’s kunnen we zo beter ondersteunen. We organiseren regelmatig studiedagen en opleidingen rond thema’s over seksualiteit bij kinderen en jongeren. Met de bedoeling scholen te stimuleren om hierrond een beleid uit te werken binnen de contouren van hun gezondheidsbeleid.” 

Interessante websites voor ouders en leerkrachten:

www.g-o.be/gezondheid 

www.gezondopschool.be 

www.seksualiteit.be 

www.seksuelevorming.be 

www.jeugdenseksualiteit.be

www.uwkindenseks.nl

www.allesoverseks.be 



Lees ook

Strippen voor duurzaamheid

Duurzaam én sexy? In GO! technisch atheneum Gitbo Keerbergen zijn ze het allebei. In de afdeling elektriciteit worden elke week tientallen elektrische circuits gelegd. Daar komt veel koperdraad bij kijken. Maar die wordt na gebruik niet zomaar weggegooid.

Lees meer 1232

Krachten gebundeld op nieuwe campus

De school van de toekomst is een school die om zich heen kijkt en nauw samenwerkt met partners, in functie van zijn leerlingen & cursisten. De nieuwe GO! campus Ruggeveld in Deurne is er zo een. En dat lokt bezoek van Hilde Crevits & Bart De Wever.

Lees meer 1070

Kinderopvang duurder maken zorgt voor lagere onderwijskansen

Het GO!, KOV en OVSG vragen de Vlaamse Regering rekening te houden met de gevolgen van een wijziging van het PWA-stelsel. Deze mag niet resulteren in een verhoging van de kostprijs voor de opvang en van een daling van de kwaliteit ervan.

Lees meer 902

Meest pestvrije school van Vlaanderen

Een probleem als pesten op school mag dan al hardnekkig zijn, toch is er wel degelijk iets aan te doen. Door bijvoorbeeld in te zetten op een sterk groepsgevoel zoals in GO! atheneum Liedekerke: vandaag een modelschool inzake antipestbeleid.

Lees meer 1608





Leerlingen bij de VLOOT

Je hoort het wel eens vaker dat leerlingen op school te weinig het gevoel krijgen dat ze iets opsteken dat hen in de praktijk en later in het leven echt van pas zal komen. In GO! Maritiem Instituut Mercator weten ze daar wel raad mee.

Lees meer 1367

Apple valt niet ver van Boom

8 september 2016

Basisonderwijs ICT

Wie de technologische hoogmissen van onze wereld volgt mocht gisteren 7/9 de presentatie van de nieuwste Apple iPhone in wereldpremière niet missen. Attente toeschouwers konden daarop zien dat de technologiereus ook GO! basisschool Boom Park weet liggen.

Lees meer 1786

Johan Cruyff schoolplein14

Eerder wonnen ze de Pesten-dat-kan-niet-hoofdprijs. Nu een schoolplein14. In GO! basisschool De Spiegel in Leest scheppen ze randvoorwaarden die het fijn samenspelen bevorderen. Een kind dat zich verveelt, wordt immers gauw een vervelend kind.

Lees meer 1073

Pedagogen in spe op visite in Huis van het GO!

Eind juni waren 7 masterstudenten pedagogie en onderwijskunde aan de UGent op visite in het Huis van het GO!. Ze stelden er op uitnodiging van projectleider integraalplan Cristian Vergara het resultaat voor van een opdracht onderwijskundig ontwerpen.

Lees meer 1464





Ruilen maakt mensen rijker

Eind mei stelden de scholen en het CLB van GO! scholengroep Mandel en Leie ruilwinkel ‘SWOP & GO’ voor. Iedereen kan er terecht voor het schenken of ruilen van kinderkledij. Een winkel die iedereen rijker maakt.

Lees meer 838

GO! en OVAM pakken samen bodemverontreiniging op scholen aan

Op 30 juni sloten het GO! en de OVAM een overeenkomst die bodemsanering op scholen moet versnellen. Vervuilde schoolterreinen worden in kaart gebracht en scholen krijgen administratief, praktisch en financieel ondersteuning bij de sanering.

Lees meer 1471

Doe eens 'parkour' op de speelkoer

Kinderen zijn doorgaans graag in beweging. Toch doen nogal wat kinderen vandaag te weinig aan sport en beweging. Met Parkour wil het Octopusplan dat veranderen. GO! basisschool De Regenboog in Ertvelde sprong op de kar van Parkour. Gezond & plezant.

Lees meer 771

Papa’s laten hun spierballen zien

Als het aankomt op het opnemen van de zorgtaken in het gezin nemen mama’s vaak nog het grootste deel voor hun rekening. Door papa’s exclusief te betrekken in de schoolactiviteiten doet GO! basisschool Stadpark zijn duit in het zakje om dat bij te sturen.

Lees meer 946





Brede eerste graad in de praktijk
Het masterplan ‘Hervorming secundair onderwijs’ is in uitvoering. Eén van de belangrijkste wijzigingen is de brede eerste graad. In MS Geel hebben ze er alvast werk van gemaakt. Met talentmodules en boostklassen begeleiden ze de leerlingen richting een betere studiekeuze.
Terug verder